abk | eng | rus
Абызшәа » Section 1 » Ажәарқәа/Словари » Морская лексика

А Ы Е О
Б Ԥ П Д Дә Ҭ Ҭә Т Тә Г Гә Гь Қ Қә Қь К Кә Кь Ҟ Ҟә Ҟь
Ӡ Ӡә Ц Цә Ҵ Ҵә Џ Џь Ҽ Ч Ҿ Ҷ
В Ф З С Ж Жә Жь Ш Шә Шь Ӷ Ӷә Ӷь Х Хә Хь Ҳ Ҳә
М Н Р Л У И Ҩ

Еҭных — божество моря, побережья
еизқәырха — плавание на спине

абаӷәаза — порт, бухта, гавань
абарзал — белуга
абыркьыл — перила (судна)
абӷанҷ — галька
абӷарӡса, бз. абӷарӡʹсʹа — плавание на спине

аԥаҵақьыиа — сом, усач
аԥашәпсыӡ, бз. аԥаш(?)әпсʹыӡ — сом
аԥаран — паром
аԥаҩ — обрывистый берег
аԥышә — нос корабля
аԥынҵа, бз. аԥынҵʹа — нос корабля
лит. аԥырсал — якорь
аԥҟаш // аԥҟыш — сазан
лит. аԥсардаҳан // аԥсырдаҳан — сельдь
аԥсыԥцарҭа, бз. аԥсыԥцʹарҭа — жаберная крышка
аԥсыӡ, бз. аԥс’ыӡ — рыба
аԥсыӡтә, бз. аԥсʹыӡтә — рыбный
аԥсыӡтә (бз. аԥсʹыӡтә) ҷаб — рыбий клей
аԥсыӡтәан, бз. аԥсʹыӡтәан — уха
аԥсыӡкыга (бз. аԥсʹыӡкыга) ӷба — рыболовное судно
аԥсыӡкырҭа, бз. аԥсʹыӡкырҭа — место рыбной ловли
аԥсыӡкыҩ, бз. аԥсʹыӡкыҩ — рыбак, рыболов
аԥсыӡкра, бз. аԥсʹыӡкра — рыбалка
аԥсыӡкәтаӷь, бз. аԥсʹыӡкәтаӷь — икра
аԥсыӡсса, бз. аԥсʹыӡсʹсʹа — малек
аԥсыӡшша, бз. аԥсʹыӡшша — рыбий жир
лит. аԥсырхә — жаберная крышка
лит. аԥсқьарра — браконьерство
аԥсҟы, бз. аԥс’ҟы — руль (судна)
аԥсҟыкҩы, бз. аԥсʹҟыкҩы — рулевой
лит. аԥсры — трюм
аԥслымӡ // аԥслынӡ, бз. аԥс’лымӡ — песок
аԥшатлакә // аԥшатлагә — шторм, смерч
аԥшаҳәа —
аԥшыхәырҭа —
аԥра — парус
аԥра аиқәҳәаларҭа — риф
аԥраш — парус
аԥрашхәа, бз. аԥрашхʹәа — парусник
аԥраӷба — парусное судно
аԥрахәа, бз. аԥрах’әа — косой парус, апсель
аԥрамгәа — бюк
аԥрау — большой парус
аԥҩар — лобан

адаӷаҷыиа // адыӷаҷа — рак
адаӷьрӡса, бз. адаӷьрӡʹсʹа — брасс (стиль плавания)
адарач // адарч — конусообразная корзина для рыбной ловли
адж. адалӷа — волна
адырӷыӷ — горбыль
адоурҳан — катран
адгьылбжьаха — остров
адгьылҿацә — полуостров

лит. аҭкәыицар — карась
аҭҟәа — пленник
аҭҟәара — пленение (на море)
аҭҳәыш — ров, впадина (на берегу моря)
аҭрыс, бз. аҭрысʹ — южная быстрянка, селедка
аҭлаԥ — лобан
лит. аҭлаԥс — сардина

абж. атыҩ — плот
атоԥра — нерест, икрометание
атроԥ // атоԥ атоԥ — южная быстрянка

ага — берег (морской)
Ага иықәыу — находящееся на побережье
Ага инцәахәы (бз. инцәахʹәы) — морское божество
агаҿа — побережье
агаҿатә — прибрежный
лит. агазҽазра — качка
лит. агазгара — качка
аганрӡса // аганрӡца, бз. аганрӡʹцʹ/сʹа — плавание на боку
агауарба — береговой орел (который мог унести крупного зверя и даже человека)
агауаҩ — прибрежный житель
лит. агыцаԥшь — барабулька
Агных — божество побережья
агәыҵаԥшь — барабулька
агәышԥырӡсага, бз. агәышԥырӡʹсʹага — грудной плавник
агәырх — плавание на спине
агәылшьап — крокодил, дракон

ақәԥа — конусообразная корзина с узким основанием для ловли рыбы
ақәны —
лит. ақьауқьас — шиповка (рыба)

акаԥдан — капитан
акаԥдан иықәгыларҭа — капитанский мостик
акаҭ // акаҭа — сеть (рыболовная)
акамшьыиа // ахамшьыиа — хамса
акан — чешуя (рыбы)
аканџьа — баркас, челн, парусное судно
акалмаҳ // акамлаҳ — форель
адж. акаиыф — каюк
акыдгыларҭа — пристань
акыӷәра — корма
акра — маяк; мыс, угол (на море)
акәалӡӷба, бз. акәалӡʹӷба —
акәыцҳа, бз. акәыцʹҳа — конусообразная плетеная корзина для ловли рыбы
акәырҭ // ақәырҭ — икра
акьынҷа — название вида рыбы

аҟиар — волокуша
аҟәанда — теплый
аҟәандашьышьра —
аҟәара // аҟәары — каменистый берег, пляж
аҟәараш // аҟәарыш —  белый берег; белые камни на берегу моря

аӡааҟәрылара — утонуть
аӡааҳәҳәара — полувсплывший
аӡааршә, бз. аӡаарсʹә — закидная сеть
аӡаалара — войти в море (воду)
аӡакәкәалара — утонуть
аӡаҵа — дно воды (моря)
аӡазҳара, бз аӡазʹҳара — разлив
аӡыбжьаҽҽара — место, где вода (течение, река) пробивается через теснину
аӡыбжьаха — залив
аӡыбжьанда — пролив
аӡыбжьара — междуречье
аӡыгага — темный горбыль
аӡыҵалара — залить (покрыть сплошь водой)
аӡыҵыиаа — водоросль
аӡыжьпсыӡ, бз. аӡыжьпс’ыӡ — голавль
аӡыхгылара, бз. аӡыхʹгылара — рейд; встать на рейд
аӡыӷӷара — мель
аӡырҳәцәа — пираты
аӡырҳәра — морской разбой
неол. аӡылаҟәра — отлив, опускание воды
аӡеибафара — водоворот
аӡеилаҽҽара — водоворот
аӡеилашыра — водоворот
аӡеилаҩынтра — водоворот
аӡсара // аӡсра, бз. аӡʹсʹара — плавать; плавание
аӡсаҩ, бз. аӡʹсʹаҩ — пловец
аӡхалара // аӡыххалара, бз. аӡыхʹхалара — долго пребывать в море (в воде)
аӡхыгара, бз аӡхʹыгара — переправлять (через реку, море)
аӡхыӡлара, бз. аӡх’ыӡ’лара — пропасть в плавании
аӡхыҵра, бз. аӡх’ыҵра — потоп, наводнение; приплыть
аӡхыҵәара, бз. аӡхʹыҵәара — накрываться водой; наводнение
аӡхыҽҽара, бз. аӡх’ыҽҽара — перекатываться (о волне); водопад
аӡхылара, бз. аӡх’ылара — выходить в плавание
аӡлеира — прилив

лит. ацыԥхьқәа — брызги
ацәыбла — окунь
неол. ацәымзыркыра — маяк
ацәқәырԥа — волна
ацәқәырԥадыу — вал
ацәқәырԥара — волнение (морское)
ацәҵыхә, бз. ацәҵыхʹә — смерч

аҵааҟәрылара — тонуть, опускаться на дно
аҵанарӡра, бз. аҵанарӡʹра — уйти на дно моря (стать жертвой моря)
лит. аҵарда — киль
аҵауылара — глубина
аҵыхәа, бз. аҵыхʹәа — хвостовой плавник
аҵыхәсыгә, бз. аҵых’әс(?)ыгә — ставрида
аҵыхәшәыгә, бз. аҵых’әсʹәыгә — ставрида
абж. аҵеред — голавль
аҵәырҭ — гарпун, острога
аҵәырхәа, бз. аҵәырх’әа — гарпун
лит. аҵәыларс — острога
аҵәгәыр // ацәгәыр — крючок (для рыбной ловли); удочка

аҽаҭара —
аҽалажьра — броситься в воду

аҿықә —
аҿықәгылара — причалить, причаливать
лит. аҿықәсыла — прибой
аҿыӡәӡәаара — отмывать
лит. аҿышәҭа — борт
аҷарқал — мерланка
лит. аҷыҷымса —
аҷныш — чайка

авакьыц — деревянная обшивка борта
аварала аӡсара (бз. аӡʹсʹара) — плавание на боку

афырҭын — буря, ураган, шторм
афыифа — бычок
афлыка — парусное судно, фелюга

азандал — баржа, корабль
лит. азалам — белуга
азыхәԥша — зихский (северный) ветер

асеиҳаҷ — усач
асқьала — пристань

лит. ажәынҭхь — севрюга, осетр
ажәҩа, бз. азʹәҩа — весло
ажәҩаҭых, бз. азʹәҩаҭых — кроль (стиль плавания)

ашыцәа — место, удобное для укрывания лодки, корабля
ашхәа, бз. ашх’әа — лодка
ашхәаԥынҵаҵәыр, бз. ашхʹәаԥынҵʹаҵәыр — каноэ (остроносая лодка)
ашхәаҭаныҟәарҭа, бз. ашхʹәаҭаныҟәарҭа — канал
ашхәаҭыԥ, бз. ашхʹәаҭыԥ — место лодки
ашхәацәырҭа, бз. ашхʹәацәырҭа — судоверфь
ашхәаҿаҳәарҭа, бз. ашхʹәаҿаҳәарҭа — местор прикола лодок
ашхәар, бз. ашх’әар — пираты, флотилия
ашхәарныҟәаҩ, бз. ашхʹәарныҟәаҩ — лодочник
ашәах, бз. асʹәахʹ — пена
ашәыбӷьы, бз. ас’әыбӷьы — колюшка (рыба)
лит. ашәынгьар — губка (морская)
ашәԥсыӡ, бз. аш(?)әԥсʹыӡ — вид рыбы
ашәиаҟь, бз. асʹәеиаҟьа — камбала
ашьарӡса // ашьырӡса, бз. ашьарӡʹсʹа — эстафетное плавание
ашьарӡсра // ашьырӡсра, бз. ашьарӡʹсʹра — эстафетное плавание
лит. ашьҭыҵра — прилив

аӷба — корабль, судно, пароход
аӷба акра — укачаться на корабле
аӷбабеираҟ — флюгарка
аӷбаԥшыра — место наблюдения за кораблем
аӷбатә ҭел — судовой телеграф
аӷбатәара — рейд
аӷбагылара — причал
аӷбаҟаҵара — кораблестроение
аӷбаҟаҵарҭа — верфь, док
аӷбаҟаҵаҩ — корабел
аӷбацәырҭа — верфь
аӷбаҵа — дно (судна)
аӷбаҵәа — корабельное яблоко (сорт яблок)
аӷбажь — корабельный виноград (сорт винограда)
аӷбашаха, бз. аӷбашах’а — канат (морской)
аӷбахәамц, бз. аӷбах(?)әамцʹ — корпус корабля
аӷбамҩа — рейс корабля
аӷбамҩаеилкаага — лоция
аӷбамҩадырыҩ — лоцман
аӷбаныҟәацара, бз аӷбаныҟәацʹара — судовождение
аӷбаныҟәацаҩ, бз. аӷбаныҟәацʹаҩ — судоводитель
аӷбаныҟәара — судоходство
аӷбаныҟәара анаплакра — пароходство
аӷбарацәа — кокс
аӷбарӡааҟәрылара — кораблекрушение
аӷбарныҟәаҩ — судоводитель
аӷлам — акула

ахаҳәгәара, бз. ахʹаҳәгәара — каменная запруда для ловли рыбы
ахамса // ахамсы — хамса
лит. аханагалара, бз. ах’анагалара — всплыть на поверхность
ахы, бз. ахʹы — нос корабля
ахыбра, бз. ахʹыбра — палубная надстройка типа хижины
лит. ахыԥша — взрывная волна
ахықә, ахʹықә —
ахыҵәара, ахʹыҵәара — погрузиться с головой (в воду)
ахыҽҽара, бз. ахʹыҽҽара — перекатываться; водопад
ахырхара, бз. ахʹырхара — направление плавания
ахӡаарҵәыира, бз. ах’ӡаарҵәыира — нырять
лит. ахӡы — спинной плавник
ахсаала, бз. ахʹсаала — карта
ахӷәыра, бз. ах’ӷәыра — палуба
аххалара, бз. ахʹхалара — оставаться надолго в море
ахныҟәара, бз. ах’ныҟәара — плавать (по морю)
ахиаала, бз. ах’иаала — плавание на спине; щука
лит. ахә — якорь
ахәӡааҵәыира, бз. ах’әӡааҵәыира — нырять

лит. аҳаҵаҳәа — грузило
Ҳаиҭ — бог подземного царства
аҳәагәыжь — якорная цепь

амаакыра — перила (на корабле)
амаҭԥсыӡ, бз. амаҭԥс’ыӡ — рыба-игла, угорь
амақьаԥсыӡ, бз. амақьаԥсʹыӡ — таран
амазгәыҭ // амызгәыҭ — мачта
амaзгәыҭтә ԥшыхәырҭа — наблюдательный пост на мачте
амыдаӷьцәа — чешуя рыбы, ракушка улитки
амыжьӡы — соленая (морская) вода
амырӷыӷ — колюшка
амшын // амашын — море
амшын аарцә — по эту сторону моря
амшын аҵа — дно моря
амшын зыҭра иҭыҵыз — море, вышедшее из своих берегов
амшын нырцә — противоположный берег моря
амшынԥааҩ — служитель культа моря
амшынтә — морской
амшынтә хсаала (бз. ахʹсаала) — морская карта
амшынгәы —
амшынгәҭынтә ԥшыхәырҭа — наблюдательный пост на мачте
амшынҟыз —
амшынхыларатә, бз. амшынхʹыларатә — мореходный
амшынхылаҩ, бз. амшынхʹылаҩ — мореплаватель, мореход
амшынҳәа // амашынҳәа — дельфин
амшынла // амашынла — акула
амшынла аныҟәара — мореплавание, мореходство
амшынуаҩ — моряк
амлагәыр, абж. ауалагәыр — лосось
амлагәыржьы — лососина

анапҭых — кроль (стиль плавания)
анапҭҟьа — кроль (стиль плавания)
анышь — лодка
анышьхҵара, бз. анышьхʹҵара — место пускания лодок
адж. анкьыс — крючок

арапаӷәра — палуба
аркьац // аркьыц — крючок (рыболовный), удочка
аршәкаҭа, бз. арсʹәкаҭа — закидная сеть
арӷыӡ, бз. арӷыӡʹ — спинной плавник (рыбы)
арӷба — крейсер
арӷбаныҟәара — крейсировать

алажьра — бросить (в море, в воду)
алахы, бз. алах’ы — головастик
алаҳара — падать, погрузиться (в море)
алар — длинная веревка с крючком
ларӡса // ларӡсеиа, бз ларӡʹсʹа — кроль (слить плавания)
алыкь — ил
алымҳарҭа — жаберная крышка
алымҳарҭаҳаҭа — жаберная крышка

ауырҭ — шквал

аидауыр — палуба
аисра, бз. аисʹра — волнение (морское)
аихац, бз. аихац(?) — часть крючковых орудий лова; вила с 2-мя зубцами для закалывания рыбы
аихасаҟәа, бз. аихʹас(?)аҟәа — плот
аиҩҵәага — прямоугольный невод
аҩӡыбжьара — междуречье

Источники:
Дзидзария О. П. Морская лексика в абхазском языке. — Сухуми: Алашара. 1989.
А. Д. Хеция (бзыбский материал)